Mattheüs 5:10-12

1 De achtste zaligspreking over vervolging #

Welkom bij Vers voor Vers! Deze keer behandelen we Mattheüs 5, vers 10 tot en met vers 12.

In de acht zaligsprekingen aan het begin van de Bergrede in Mattheüs hoofdstuk 5 vat Jezus in acht korte uitspraken de waarden van het Koninkrijk van God samen. Die verschillen sterk van de waarden die mensen doorgaans overnemen door in deze wereld te leven. We volgen de wegen van de wereld, nemen over wat ons wordt geleerd en laten ons ongemerkt beïnvloeden door wat andere mensen in hun leven najagen.

Jezus gaf aan dat er dingen zijn die de wereld niet als waardevol erkent. En er zijn dingen die geen waarde hebben, of zelfs een negatieve waarde hebben, waaraan de wereld wel waarde hecht. Of, zoals Jezus het in Lukas hoofdstuk 16 vers 15 verwoordde, Hij zei:

En zo maakt Jezus Zijn discipelen in de acht zaligsprekingen in wezen vertrouwd met een nieuw waardenstelsel. Dat waardenstelsel blijkt uit welke mensen benijdenswaardig zijn. De meesten van ons zouden kijken naar een rijke man die een comfortabel leven leidt en nog nooit een dag in zijn leven ziek is geweest. Iedereen houdt van hem. Hij is beroemd. Hij heeft een gelukkig huwelijk en hij heeft alles wat hij wil. Hij baadt in weelde. Wij zouden zeggen: ‘Dat is een fortuinlijke man. Ik wou dat ik zoals hij kon zijn.’

Nou, als je zo denkt, denk je niet zoals Jezus. Jezus zei:

Wee jullie, rijken, en:

Jezus zei:

En Hij zei:

enzovoort.

Niet al deze zaligsprekingen vormen zo’n scherp contrast met de manier waarop de wereld de dingen ziet, maar in wezen geldt dat voor de meeste wel. Wat Jezus tegen Zijn discipelen zegt, is: ‘Als je een discipel van Mij wilt zijn, moet je beginnen met de waarden van de wereld te verwerpen. Wat de wereld je heeft geleerd na te jagen, lief te hebben, te waarderen en te benijden, moet worden weggegooid en worden vervangen door Gods manier om de dingen te zien.’ Want als je de dingen niet vanuit Gods gezichtspunt ziet, zul je nooit de motivatie of het uithoudingsvermogen hebben om de prijs te betalen die het kost om een discipel te zijn.

Onder de dingen in de zaligsprekingen die sterk verschillen van de manier waarop de wereld denkt, vinden we de inhoud van deze laatste zaligspreking, de achtste, die in Mattheüs hoofdstuk 5, vers 10 staat. Vervolgens past Jezus die in de twee daaropvolgende verzen persoonlijk toe.

Over het algemeen zijn de zaligsprekingen axiomatische, algemene uitspraken die in de derde persoon worden gedaan:

enzovoort. Ook hier hebben we in vers 10:

Maar Jezus doet hier iets wat Hij bij de andere zaligsprekingen niet deed. Hij maakt het persoonlijk. In de verzen 11 en 12 zegt Hij:

Jezus gaf aan dat vervolging iets positiefs kan zijn, iets wat iemand benijdenswaardig maakt als hij het meemaakt. Gewoonlijk beschouwen we vervolging niet als iets benijdenswaardigs. Dit is één gebied waarop ons denken werkelijk moet veranderen, willen we in overeenstemming komen met wat God heeft gezegd.

In de parallelle passage in Lukas hoofdstuk 6 zei Jezus:

Maar Hij zei ook:

Is dat niet wat we van nature allemaal werkelijk willen, dat iedereen goed over ons spreekt? Willen we niet dat mensen ons aardig vinden, een hoge dunk van ons hebben, bij ons willen zijn, ons gezelschap waarderen en ons niet afwijzen? Natuurlijk is dat onze natuurlijke neiging. Jezus zegt niet dat het verkeerd is om deze natuurlijke neiging te hebben. Maar er komt een moment waarop de goedkeuring en de lofuitingen van mensen een afgod kunnen worden. Dan gaan we schipperen met wat we weten dat juist is, om vervolging te vermijden en ervoor te zorgen dat de wereld goed over ons blijft denken en spreken.

2 Waarom de wereld Jezus’ volgelingen vervolgt #

De wereld staat tenslotte niet aan Gods kant. Volgens de Schrift en volgens Jezus is de wereld in feite in opstand tegen God. Maar als je je omdraait om Jezus te volgen, ga je tegen de stroom in. Je zwemt stroomopwaarts. Je botst frontaal op de wereld, en met al haar kracht zal zij proberen je de andere kant op te drijven.

Mensen zullen er zelfs aanstoot aan nemen dat je je überhaupt hebt omgedraaid. Want het feit dat je niet met hen in dezelfde richting meegaat, veroordeelt hen in zekere zin zelfs zonder dat je iets zegt. Je zegt daarmee dat de richting waarin zij gaan verkeerd is. Waarom zou je anders niet met hen meegaan? Alleen al het feit dat je een andere koers hebt gekozen, betekent dat je de koers waarvan je bent teruggekeerd veroordeelt ten gunste van de koers die je nu volgt, of je dat nu van plan bent of niet.

Petrus wijst hierop in 1 Petrus hoofdstuk 4. Hij zegt:

Wat hij daarmee bedoelt, is dat degene die vervolging ondergaat, lijdt omdat hij opgehouden is een zondig leven te leiden. Hij legt dit verder uit in vers 2 en de verzen daarna:

Met ‘naar de begeerten van mensen leven’ bedoelt hij: mensen behagen.

Met ‘naar de wil van God leven’ bedoelt hij: God behagen. Hij leeft niet langer om mensen te behagen; hij leeft om God te behagen. Paulus zei in Galaten 1:10:

Petrus gaat verder in vers 3:

Let hierop: je loopt niet meer met hen mee. Je gaat tegen de trend in; je gaat tegen de stroom in, en zij vinden dat vreemd en bedreigend. Als je weet dat je op de juiste weg bent en iemand toch een andere weg kiest dan jij, maakt dat je niet onzeker. Het maakt niet dat je die persoon wilt vervolgen, als je weet dat je op de juiste weg bent. Als die persoon op een andere weg zit, weet je dat hij de verkeerde kant opgaat, en misschien heb je medelijden met hem. Maar je haat hem niet. Je voelt je niet door hem bedreigd.

Maar de reden dat de wereld christenen vervolgt, is dat de wereld op de verkeerde weg zit en er niet zeker van is dat dit de juiste weg is. Misschien hopen zij dat ze op de juiste weg zitten, of misschien weten ze zelfs dat dit niet zo is. Maar ze kunnen er niet zeker van zijn dat ze op de juiste weg zitten, omdat ze niet op de juiste weg zitten en niet kunnen weten dat dit wel zo is. Wanneer jij je omdraait, Jezus begint te volgen en de tegenovergestelde richting opgaat, zeg je in feite:

Het pad dat ik volgde, het pad dat de wereld volgt, is niet het juiste pad, en nu heb ik het juiste pad gevonden.

Dat is bedreigend voor hen, tenzij zij zich ook willen omdraaien.

Veel mensen willen zich niet omdraaien, omdat de weg waarop ze zitten de weg van zondige zelfbevrediging is, en daar genieten ze van. Maar ze willen ook niet dat iemand hun vertelt dat het de verkeerde weg is. Wanneer jij je omdraait en Jezus volgt, zullen sommigen je om die reden vervolgen. Daar heeft Petrus het over.

Jezus maakt dit persoonlijk. Hij zegt niet alleen:

Vervolgens zegt Hij:

enzovoort.

3 Wat vervolging is en wanneer zij gezegend is #

Laten we verduidelijken wat we met vervolging bedoelen. Niet elk lijden geldt werkelijk als vervolging. Van vervolging is alleen sprake wanneer iemand je pijn doet of probeert je pijn te doen, verbaal of lichamelijk, uit openlijke vijandigheid tegenover jou vanwege iets wat met jou te maken heeft. Met andere woorden, als iemand in het verkeer vlak voor je invoegt en niet eens weet dat jij daar reed, word je misschien boos en beschouw je dat misschien als onattent gedrag van die persoon. Maar die persoon vervolgde je niet. Hij wist niet eens dat jij daar was. Er was geen onderliggende vijandigheid.

Als iemand je berooft, uit een steeg springt en je geld afpakt, je verkracht of zelfs doodt, maar je helemaal niet kende — het had ieder ander kunnen zijn; hij zocht gewoon een doelwit, een slachtoffer — dan vervolgt hij je niet in dezelfde betekenis waarin Jezus daarover spreekt. Bij vervolging in deze betekenis weet iemand waar jij voor staat en heeft hij daar zo veel bezwaar tegen dat hij je bekritiseert, of misschien iets ergers doet: je aanvalt, je lichamelijk verwondt of je zelfs doodt. Christenen zijn door de hele geschiedenis heen vaak ter dood gebracht, net als Jezus Zelf en de apostelen. En nu gebeurt dat met veel christenen in sommige delen van de wereld. Dat wordt vervolging genoemd.

Jezus geeft aan dat vervolging onder bepaalde omstandigheden een zegen is. Je zou vervolgd kunnen worden omdat je communist bent. Als je communist bent en een groep rechtse boerenpummels je ergens mee naartoe neemt en in elkaar slaat, is dat vervolging. Als je tot een minderheid behoort en een groep witte supremacisten je daarom lastigvalt, is dat ook vervolging. Maar dat is niet bepaald een vorm van vervolging waarover je je moet verheugen of die een zegen voor je is.

Jezus zei dat je in twee gevallen gezegend bent. In vers 10 zei Hij dat dit zo is wanneer je wordt vervolgd:

omdat je doet wat goed is.

In vers 11 zegt Hij dat dit zo is wanneer je wordt vervolgd:

omwille van Mij, dat wil zeggen: om Christus’ wil. Is er verschil tussen vervolging ter wille van de gerechtigheid en vervolging ter wille van Christus? Er is een verschil, hoewel ze elkaar zeker overlappen.

Aan de ene kant zijn er natuurlijk mensen die Jezus haten. Er zijn mensen voor wie Jezus iemand is tegen wie zij besloten hebben stelling te nemen. Misschien zijn ze in de gemeente opgegroeid en zagen ze daar niets anders dan een groep huichelaars. Of misschien vonden ze hun strenge christelijke opvoeding benauwend en kwamen ze ertegen in opstand. Ze hebben besloten dat ze vanaf nu het christendom, christenen en Christus haten en dat ze die Naam nooit meer willen horen. Zulke mensen bestaan.

Er zijn ook mensen met andere godsdiensten die Christus en het christendom zien als iets wat zich specifiek tegen hen keert, en daarom keren zij zich ertegen. Veel Joden geloven dat zij eeuwenlang door christenen zijn vervolgd. Feit is nu dat Joden inderdaad vaak vervolgd zijn door een organisatie die zichzelf de kerk noemde en zichzelf als het christendom beschouwde. Maar we moeten bedenken dat Jezus het christendom aanduidde als discipelschap. Mensen die Jezus volgen en Zijn onderwijs volgen, zijn echte christenen. Helaas zijn er veel mensen die zichzelf christen noemen maar het niet zijn, en geen enkele ware discipel van Jezus heeft ooit iemand vervolgd, want Jezus leerde dat je zulke dingen niet moest doen.

Helaas hebben mensen die beweren christen te zijn door de jaren heen inderdaad Joden en andere mensen vervolgd. Jammer genoeg geloven de Joden dat christenen hen hebben vervolgd. Daarom beschouwen velen van hen Christus als de vijand van het jodendom of als de vijand van het Joodse volk. Als een Jood zich tot het christendom bekeert, beschouwt zijn familie hem in veel gevallen zelfs als dood voor de familie, of vervolgt zij hem daarom. Hetzelfde kan gelden voor een moslimfamilie. Zij zien het christendom als een politieke godsdienst die bij bepaalde landen in de wereld hoort, net zoals de islam een politieke godsdienst is die bij bepaalde landen in de wereld hoort. Deze volken zijn in het verleden met elkaar in oorlog geweest, tijdens de kruistochten enzovoort. Daarom bestaat er al heel lang vijandschap tussen deze godsdiensten. Om die reden haten moslims vaak christenen of haten zij het christendom.

Met andere woorden, er zijn mensen die Jezus eenvoudigweg niet mogen. Of ze hebben een hekel aan wie Jezus volgens hen is, of aan waar Hij volgens hen voor staat. Zodra jij je met Hem verbindt en zegt: „Ik ben christen. Ik ben een volgeling van Jezus”, zullen deze mensen je haten, om geen andere reden dan dat zij Hem haten. Ze haten je niet om iets wat je hun hebt aangedaan. Ze haten je omdat ze Jezus haten, en nu jij met Hem verbonden bent, haten ze jou ook. Dat is vervolgd worden omwille van Zijn Naam. Dat is vervolgd worden omwille van Jezus.

Er is ook nog dat andere waarover Hij spreekt: vervolgd worden omwille van de gerechtigheid. Die twee overlappen elkaar, want als je vervolgd wordt omwille van Jezus, word je natuurlijk vervolgd omdat je doet wat juist is, namelijk christen en een volgeling van Hem worden. Maar er kunnen mensen zijn voor wie het er helemaal niet toe doet of je christen bent of niet. Het kan hun niets schelen of je Jezus volgt of niet. Misschien weten ze niet eens wat het betekent om christen te zijn, maar ze mogen je niet omdat jij staat voor wat juist is, terwijl zij doen wat verkeerd is.

Als je op een kantoor werkt waar iedereen de werkgever geregeld bedriegt door kleine dingen te stelen of door met de urenregistratie te sjoemelen, en jij doet daar niet aan mee, dan vinden ze je misschien een soort heilig boontje. Naast jou steken zij natuurlijk slecht af, en het gevoel dat hun dat geeft, bevalt hun niet. Daarom willen ze jou een slecht gevoel geven of ervoor zorgen dat je ook slecht wordt. Misschien willen ze je tot hetzelfde gedrag verleiden of je gewoon wegwerken. Als alle anderen schuine moppen vertellen en God lasteren, en jij weigert daaraan mee te doen, kan dat hun een ongemakkelijk gevoel geven omdat jij doet wat juist is.

Kijk, als iedereen doet wat verkeerd is, voelt iedereen zich op zijn gemak bij het doen van wat verkeerd is. Maar als iedereen doet wat verkeerd is behalve één persoon, en die persoon doet wat juist is, dan ziet iedereen die verkeerd handelt eruit alsof hij verkeerd handelt. Het is alsof iedereen voor een toets een onvoldoende haalt, terwijl één persoon een tien krijgt. Door die ene hoge score kunnen de anderen niet meer volhouden dat de toets eenvoudigweg te moeilijk was. Als iedereen een onvoldoende kreeg, zou je kunnen aanvoeren dat de toets oneerlijk was. Maar als één leerling een tien krijgt en alle anderen een onvoldoende, laat die ene tien degenen die gezakt zijn eruitzien als de verliezers en mislukkelingen die ze zijn.

Als iedereen dus goddeloos handelt, zouden ze kunnen aanvoeren dat de morele normen die ze overtreden onrealistische normen zijn. Maar zodra er iemand komt die wel aan die normen voldoet, voor hun ogen een rechtvaardig leven leidt en geen compromissen sluit, voelen zij zich bedreigd. Dan beseffen ze dat het wel degelijk mogelijk is en dat zij het niet doen, en dat zij daarom schuldig zijn. Wanneer iemand goddeloos handelt in het bijzijn van een rechtvaardig mens, geeft hem dat een schuldgevoel. Daarom vervolgen goddeloze mensen vaak rechtvaardige mensen, niet vanwege Jezus op Zichzelf, maar eenvoudigweg omdat zij de gerechtigheid niet liefhebben. Ze hebben hun zonde lief.

Jozef heeft nooit over Jezus gepreekt en kende in het Oude Testament zelfs de Naam van Jezus niet, maar zijn broers haatten hem. Weet je waarom? Omdat zij goddeloze mannen waren, en Jozef hun vader vertelde over hun goddeloosheid. Aan hem moesten zij verantwoording afleggen. Daarom haatten ze Jozef en smeedden ze een plan om hem te doden. Uiteindelijk verkochten ze hem als slaaf. Dat is vervolging omwille van de gerechtigheid.

Je kunt vervolgd worden enkel omdat je voor gerechtigheid opkomt, of je kunt vervolgd worden omdat je voor Christus opkomt. In beide gevallen kies je natuurlijk Gods kant, en degenen die God haten zullen je daar waarschijnlijk niet mee feliciteren. Het is waarschijnlijker dat ze je erom vervolgen.

4 Vreugde om vervolging in goed gezelschap #

Jezus wist dat maar al te goed, omdat Hij Zelf door de goddelozen vervolgd en ter dood gebracht werd. Hij zei dat Zijn discipelen dezelfde behandeling moesten verwachten. Jezus zei tegen Zijn discipelen in de bovenzaal:

Als ze Mij vervolgd hebben, zullen ze jullie ook vervolgen.

Hier zegt Hij tegen hen dat ze blij moeten zijn als ze ter wille van de gerechtigheid en omwille van Hem vervolgd worden. Hij zegt:

Wees blij, heel erg blij.

In feite zegt Hij in het parallelle verslag in Lukas 6:

wanneer ze dat met je doen. Waarom zou het zo’n extatische ervaring moeten zijn om vervolgd te worden? Houden wij van pijn? Nee, niemand houdt van pijn, behalve mensen die geestelijk ziek zijn, als dat al werkelijk een geldige categorie is. Maar het punt hier is dat je je niet verheugt omdat je lijdt, maar omdat je aan de goede kant lijdt. Jezus zei dat ze ook de profeten die vóór jou waren, vervolgd hebben. Dat wil zeggen: je bevindt je in het juiste gezelschap. Als je lijdt omdat je doet wat juist is, in welk gezelschap verkeer je dan? Je verkeert in het gezelschap van de profeten. Je verkeert in het gezelschap van Abel, die door zijn broer Kaïn vervolgd en gedood werd omdat hij deed wat juist was en Kaïn slecht was. Je verkeert in het gezelschap van mensen als Jozef en David, die vanwege hun relatie met God leden onder mensen die hen haatten en God haatten. Dat is goed gezelschap om in te verkeren. Maar nog veel wonderlijker is het om in het gezelschap van Christus Zelf te verkeren, want Christus heeft geleden. Als Christus geleden heeft, dan moeten wij bereid zijn om met Hem te lijden en Zijn smaad te dragen.

Als mensen Jezus haten maar mij aardig vinden, is dat voor mij een belediging. Het is een belediging voor mijn christen-zijn, want het betekent dat ze datgene wat ze aan Jezus haten, niet in mij zien. En dat betekent dat ik niet erg op Hem lijk. Eigenlijk hoop ik dat als mensen Jezus haten, ze mij ook zullen haten. Niet omdat ik graag gehaat word, maar omdat ik ernaar verlang op Jezus te lijken. Als mensen Jezus haten, komt dat beslist doordat er iets aan Hem is wat hun niet aanstaat. Als ze datzelfde niet genoeg in mij zien om ook mij te haten, dan lijk ik niet zo veel op Jezus als ik hoop.

Het is eigenlijk vleiend om door bepaalde mensen vervolgd te worden. Er zijn mensen van wie de beledigingen werkelijk als complimenten overkomen, vanwege wie ze zijn. Als je bedenkt van wie het komt, zou hun goedkeuring een belediging zijn. Die zou je in het verkeerde kamp plaatsen. Het is vleiend om aan de kant te staan van de profeten, de heilige mannen van God, Jezus Zelf, de apostelen en de heiligen en martelaren door de hele geschiedenis heen. Het is vleiend om waardig geacht te worden daarbij te horen.

In het vijfde hoofdstuk van Handelingen staat dat de discipelen Petrus en Johannes door het hoogste gerechtshof van Israël, het Sanhedrin, gegeseld werden vanwege hun getuigenis van Jezus. Toen ze vertrokken, staat er:

Dat is wat Jezus zei dat je moest doen wanneer ze je vervolgen.

Wees blij, zei Hij. En dat deden ze. Ze gingen verheugd weg omdat ze waardig geacht waren smaad te lijden om de Naam van Jezus. Waarom? Omdat het vleiend is. Als mensen die Jezus haten vinden dat je genoeg op Hem lijkt om hun op dezelfde manier tot last te zijn als Jezus hun tot last is, dan stellen ze je tot op zekere hoogte met Hem gelijk. Dat is inderdaad een indirect soort lof.

5 Hemelse beloning voor trouw in vervolging #

Waarom is het een zegen? Omdat Jezus zei:

Hij zei dat in vers 12:

Heb je liever een leven waarin alle mensen je altijd goedkeuren, om vervolgens door God afgewezen te worden? Of word je liever door alle mensen gehaat en door God aanvaard? Heb je liever je hele leven lang een comfortabel bestaan zonder vervolging, om daarna voor de hele eeuwigheid verloren te gaan? Of ben je liever trouw aan God, lijd je in dit leven onder elke vervolging die daaruit voortkomt, en ontvang je eeuwige beloningen in de hemel?

Voor mij is het antwoord heel eenvoudig. Ik weet niet hoe dat voor jou is, maar ik heb veel liever beloningen in de hemel, om de eenvoudige reden dat die eeuwig blijven. Welke beloningen de aarde ook mag geven, ze zijn niet alleen tijdelijk, maar ook van weinig waarde. Wat is het waard als iemand goede dingen over je zegt of je aardig vindt? Als je vijf minuten dood bent, zijn ze je waarschijnlijk alweer vergeten. Of in elk geval: nadat ze de begrafenis hebben verlaten, de herdenkingstekst is voorgelezen, enzovoort, lopen ze weg en leven ze de rest van hun leven alsof jij nooit geleefd hebt. Wat is het toch geweldig om tijdens je leven hun goedkeuring te krijgen. Op de lange termijn is die niets waard.

Maar een beloning in de hemel ontvangen, God horen zeggen:

is beslist een beloning die niet iedereen heeft en die niet iedereen zal ontvangen. Jezus zei dat zulke beloningen bestemd zijn voor wie trouw blijft tijdens vervolging ter wille van de gerechtigheid. Zalig zijn zij die dat doen.

Jezus zei in Openbaring, hoofdstuk 2, vers 10, tegen de gemeente van Smyrna:

De kroon des levens is eenvoudigweg eeuwig leven. Dat zul je als beloning ontvangen als je tot de dood trouw bent aan Jezus. Die dood kan veroorzaakt worden door mensen die je haten. Hij kan het gevolg zijn van vervolging. Of het kan eenvoudigweg een natuurlijke dood zijn na een leven van trouw aan God. In dat leven zul je vervolging ondervinden, want Paulus zei:

Ook zei hij in Handelingen, hoofdstuk 14:

Je moet beslissen wat voor jou belangrijker is: de beloningen van deze wereld of de beloningen van het Koninkrijk van God. Wat is het Koninkrijk van God dat degenen die vervolgd worden ter wille van de gerechtigheid zullen beërven? Paulus zei het in Romeinen 14:17:

Gerechtigheid en vrede en blijdschap in de Heilige Geest — dat is het Koninkrijk van God. Dat is de beloning van degenen die trouw zijn wanneer ze vervolgd worden ter wille van de gerechtigheid.