Vraag

Wat zegt de Bijbel over de hel? Gehenna, Hades en de poel van vuur

Bijna iedereen heeft een beeld van de hel: vuur, eeuwig lijden, ver weg van God. Maar welke woorden gebruikt de Bijbel eigenlijk? En hoe zeker kunnen we zijn over wat ze betekenen?

Mijn VVV
Artistieke voorstelling van het Dal van Hinnom buiten Jeruzalem als brandende vuilstortplaats.
Het Dal van Hinnom, in het Grieks Gehenna, lag net buiten de muren van Jeruzalem. Illustratie gemaakt met AI.

De Bijbel leert dat er een verschrikkelijk oordeel komt over wie God afwijst, maar de woorden die we met ‘hel’ vertalen, betekenen niet allemaal hetzelfde. Steve Gregg zet de bijbelwoorden naast elkaar en bespreekt eerlijk de opvattingen over de eeuwige straf. Hij zegt waar hij twijfelt, maar waarschuwt ook dat je het oordeel nooit mag afzwakken.

Welke woorden worden met ‘hel’ vertaald?

In veel bijbelvertalingen staat het woord ‘hel’ voor verschillende Griekse en Hebreeuwse woorden. In de lezing over Markus 9 zet Gregg ze op een rij:

  • Hades (in het Oude Testament Sheol): de plaats waar de doden zijn in afwachting van de oordeelsdag.
  • Tartarus: in 2 Petrus 2 de plaats waar gevallen engelen worden vastgehouden.
  • De poel van vuur: de plaats waar de goddelozen ná de oordeelsdag terechtkomen (Openbaring 20:15).
  • Gehenna: het woord dat Jezus meestal gebruikt.

Als er één plaats ‘de hel’ moet heten, dan is dat volgens Gregg de poel van vuur. Dat is de eindbestemming. Hades is daar nog niet.

Wat betekent Gehenna?

Gehenna betekent letterlijk ‘Dal van Hinnom’. Dat was een echt dal ten zuidwesten van Jeruzalem. Gregg vertelt dat hij er zelf heeft gelopen. Nu is het groen en mooi, maar in de tijd van koning Josia was het een vuilstortplaats waar vuren bleven branden en waar soms lijken werden neergegooid.

De rabbijnen in Jezus’ tijd gebruikten Gehenna als naam voor de plaats van straf na het oordeel. De vraag is of Jezus het woord net zo gebruikte. Gregg zegt eerlijk dat hij niet zeker weet of die vraag ‘met absolute zekerheid kan worden beantwoord’.

Zelf neigt hij naar een andere uitleg. Jeremia voorspelde dat het Dal van Hinnom vol lijken zou liggen als Babel Jeruzalem verwoestte. Jezus voorspelde iets vergelijkbaars voor Zijn eigen generatie: Rome zou komen. In het hoofdstuk over Gehenna en de verwoesting van Jeruzalem zegt Gregg dat Jezus volgens hem ‘dezelfde dreigementen gebruikt als Jeremia’. Wie niet bij het Koninkrijk van Christus hoorde, zou het lot van Jeruzalem in het jaar 70 delen.

Gregg ontkent daarmee het eindoordeel niet. Hij zegt alleen dat Jezus’ woorden over Gehenna niet automatisch over de poel van vuur gaan.

Is de hel eeuwige pijniging?

Hierover bestaan onder christenen verschillende opvattingen. In de lezingen bespreekt Gregg er drie:

  1. De traditionele opvatting: de verlorenen worden voor eeuwig bewust gestraft.
  2. Straf en daarna vernietiging: de verlorenen lijden een tijd lang, zo lang als hun zonde vraagt, en houden daarna op te bestaan. Dit heet ook annihilationisme.
  3. Alverzoening (universalisme): na hun straf worden uiteindelijk alle mensen met God verzoend. Origenes leerde dit al.

Over de eerste twee zegt Gregg in de lezing over 2 Korinthe 5 dat er voor beide standpunten bijbelteksten zijn. ‘We weten niet welk van beide juist is.’ Over de tweede opvatting zegt hij: ‘ik heb die andere opvatting niet overgenomen, maar ik heb haar ook niet verworpen.’

Het universalisme wijst hij af. In de lezing over Kolossenzen 1 legt hij de argumenten uit, maar zegt hij: ‘Ik ben geen universalist.’ Een groot probleem vindt hij dat Openbaring zegt dat de duivel voor eeuwig in de poel van vuur blijft.

Wat zegt Jezus over ziel en lichaam?

En wees niet bevreesd voor hen die het lichaam doden en de ziel niet kunnen doden, maar wees veeleer bevreesd voor Hem Die zowel ziel als lichaam te gronde kan richten in de hel.

— Mattheüs 10:28, Herziene Statenvertaling

In de lezing over Mattheüs 10 wijst Gregg erop dat het idee van een onverwoestbare ziel vooral uit de Griekse filosofie komt. Dat is een belangrijke reden waarom mensen in eeuwige pijniging geloven. Dit vers lijkt te zeggen dat God de ziel wel kan vernietigen. Toch is Gregg voorzichtig. ‘Vernietigen’ hoeft niet ‘ophouden te bestaan’ te betekenen. En ook als het dat wel betekent, kan er eerst lang lijden aan voorafgaan.

Ook bij Openbaring 14 is hij anders gaan denken. Hij vond die tekst bijna zijn hele leven ‘het allerbeste gedeelte in de Bijbel’ voor eeuwige pijniging. In de lezing over Openbaring 14–16 laat hij zien dat het beeld van rook die ‘opstijgt tot in alle eeuwigheid’ uit Jesaja 34 komt. Daar gaat het over Edom, een volk dat allang verdwenen is.

Maakt het dan nog uit?

Ja, zegt Gregg nadrukkelijk. Hoe je de hel ook uitlegt, het is een verschrikkelijk lot. In het hoofdstuk over de ernst van verloren gaan waarschuwt hij: als je voor de andere opvatting kiest, ‘laat dat nooit je vastberadenheid verzwakken’. Ook kort lijden is niet troostrijk. En zelfs als iemand na een tijd vernietigd wordt, ‘lijdt God voor eeuwig onder het verlies van die persoon’.

Bij Mattheüs 10 zegt hij het zo: wat God ook doet met wie naar de hel gaat, het moet ‘zeer gevreesd en vermeden worden’.

Verder luisteren

Redactioneel artikel van Vers voor Vers op basis van de genoemde, gepubliceerde lezingen. De tekst is geen letterlijk transcript; uitleggingen van Steve Gregg zijn waar relevant als zijn uitleg benoemd. Het bijbelcitaat komt uit de Herziene Statenvertaling; andere bijbelgedeelten zijn in eigen woorden weergegeven.

← Alle blogartikelen

Hoe wil je deze lezing volgen?

Je kunt deze keuze altijd wijzigen in de speler.

We onthouden je voorkeur op dit apparaat.

De lezing wordt geladen…

Beeld en tekst laden…