Vraag

Waarom moest Jezus sterven aan het kruis? Romeinen 3 en de verzoening

Christenen zeggen dat Jezus voor onze zonden stierf. Maar waarom was daar een kruis voor nodig? Kon God niet gewoon vergeven? Steve Gregg zoekt het antwoord in Romeinen 3, de offers van Israël en het kruis zelf.

Mijn VVV
Artistieke voorstelling van Jezus aan het kruis, terwijl een bovennatuurlijke duisternis over het land valt.
Op het kruis roept Jezus luid in de duisternis. Illustratie gemaakt met AI.

Volgens Steve Gregg moest Jezus sterven omdat God rechtvaardig wil zijn én zondaars wil vrijspreken: Jezus nam als plaatsvervanger de straf voor onze zonden op Zich. Gregg legt dat vooral uit bij Romeinen 3:21–26. Hij voegt eraan toe dat niemand de verzoening volledig begrijpt, en dat dit ook niet nodig is om erdoor gered te worden.

Kon God de zonde niet gewoon vergeven?

Gregg zegt van niet. God is een rechtvaardige Rechter. Het was voor Hem onmogelijk om helemaal niets te doen aan het kwaad in de wereld. Toch wilde Hij vergeven.

Hij deed dit om Zijn rechtvaardigheid te bewijzen nu in deze tijd, zodat Hijzelf rechtvaardig is én rechtvaardigt degene die uit het geloof in Jezus is.

— Romeinen 3:26, Herziene Statenvertaling

Daar zit de spanning. Een rechter die schuldigen zomaar vrijspreekt, is niet rechtvaardig. In het hoofdstuk over plaatsvervanging zegt Gregg: God zag de zonde niet over het hoofd. Hij liet het volle gewicht van de straf neerkomen op een plaatsvervanger. ‘En op de een of andere manier voldeed dat aan de gerechtigheid.’

Wat betekenen verlossing en verzoening?

Paulus gebruikt in Romeinen 3 twee belangrijke woorden. ‘Verlossing’ betekent vrijkopen, zoals je een slaaf vrijkoopt of iets terughaalt uit het pandjeshuis. God koopt Zijn volk vrij uit de slavernij aan de zonde, en de prijs is het bloed van Jezus.

‘Middel tot verzoening’ is in het Grieks hilasterion. Zo heet in de Griekse vertaling van het Oude Testament het verzoendeksel op de ark. Daar sprenkelde de hogepriester eens per jaar bloed, en Israël kreeg vergeving. Het woord kan ook het offer zelf betekenen. Gregg denkt dat ‘verzoenoffer’ hier waarschijnlijk de beste uitleg is, maar zegt dat beide betekenissen passen. Dat staat in het hoofdstuk over Christus als verzoendeksel.

Was God boos en moest Jezus Hem kalmeren?

Verzoening betekent ook dat Gods toorn gestild wordt. Sommige theologen vinden dat primitief, alsof God een heidense god is die gepaaid moet worden. Gregg zegt dat het wel degelijk een bijbelse gedachte is. Paulus spreekt in Romeinen 1:18 openlijk over de toorn van God.

Maar Gregg waarschuwt voor een verkeerd beeld: een boze Vader en een vriendelijke Zoon die Hem overhaalt. Dat klopt niet. Johannes 3:16 zegt dat God de wereld zo liefhad dat Hij Zijn Zoon gaf. Jezus kwam op de missie van Zijn Vader. In het hoofdstuk over Vader en Zoon vergelijkt Gregg het met ouders die boos zijn op wat hun kinderen doen, maar zich toch voor hen inzetten. Gods toorn richt zich volgens hem eigenlijk op de zonde zelf, omdat die mensen verwoest zoals kanker.

Wat betekent het dat Jezus onze plaatsvervanger is?

Het idee is ouder dan het kruis. Volgens Gregg ligt de kiem al in Genesis 3. God had gezegd dat Adam zou sterven op de dag dat hij van de boom at. Toch maakte God die dag kleren van dierenhuiden. Gregg ziet daarin een mogelijke uitleg: de dieren stierven in de plaats van Adam en Eva. Hij noemt dat in de lezing over Genesis 3 ‘ten minste één andere mogelijke verklaring’ naast de gangbare.

Later legde de priester bij een offer zijn hand op de kop van het dier. Op de Grote Verzoendag werden de zonden van het volk beleden boven het dier. Een dier kan niet echt schuldig worden. Maar in het ritueel nam het de schuld op zich en stierf het in de plaats van het volk. Al die offers wezen vooruit naar Jezus, het Lam van God.

Wij dwaalden allen als schapen, wij keerden ons ieder naar zijn eigen weg. Maar de HEERE heeft de ongerechtigheid van ons allen op Hem doen neerkomen.

— Jesaja 53:6, Herziene Statenvertaling

Gregg legt het woord ‘plaatsvervangend’ uit met een voorbeeld. Je kunt een safari ‘meemaken’ door een natuurfilm te kijken: een cameraman is er voor jou geweest. Zo is Jezus voor jou gestorven, en heb je er het voordeel van alsof je zelf gestorven was. Dan staat het oordeel je niet meer te wachten. Zie de lezing over Galaten 5 en 6.

Waarom riep Jezus dat God Hem verlaten had?

‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?’ Ook hierover bestaan volgens Gregg verschillende opvattingen. Hij denkt niet dat Jezus op dat moment ging twijfelen aan Gods plan. Jezus had Zijn dood immers al vroeg voorspeld.

Een veelgehoorde uitleg is dat Jezus, als plaatsvervanger, behandeld werd zoals God een veroordeelde zondaar behandelt. Dan kan Hij werkelijk hebben gevoeld dat de Vader Zich van Hem afkeerde, zodat God dat bij ons op de oordeelsdag niet hoeft te doen. Gregg noemt dit wat ‘veel evangelische christenen’ geloven. Zelf zegt hij dat de Schrift aangeeft dat Jezus, net als de offerdieren, onze zonden droeg. Hij noemt ook een aanvulling: misschien citeerde Jezus het begin van Psalm 22 om de hoorders aan de rest van die psalm te laten denken. Je leest het in het hoofdstuk over Jezus’ verlatenheid.

Moet je de verzoening begrijpen om gered te worden?

Nee, zegt Gregg. Er zijn veel theorieën over de verzoening. Volgens hem bevat elk een stukje waarheid, maar vat geen enkele het geheel. ‘En ik geloof zelf niet dat ik het volledig vat,’ zegt hij.

Hij haalt C.S. Lewis aan. Mensen aten eeuwenlang voedsel en werden erdoor gevoed, lang voordat iemand iets van vitaminen wist. Zo werkt de verzoening ook zonder dat wij de theorie kennen. Dat God haar begrijpt, is wat telt. Wat nodig is, is dat je gerechtvaardigd wordt door geloof in Christus. Dat zegt hij in het slot van de lezing over Romeinen 3. Meer daarover lees je in Wat betekent genade?

Verder luisteren

Redactioneel artikel van Vers voor Vers op basis van de genoemde, gepubliceerde lezingen. De tekst is geen letterlijk transcript; uitleggingen van Steve Gregg zijn waar relevant als zijn uitleg benoemd. De bijbelcitaten komen uit de Herziene Statenvertaling; andere bijbelgedeelten zijn in eigen woorden weergegeven.

← Alle blogartikelen

Hoe wil je deze lezing volgen?

Je kunt deze keuze altijd wijzigen in de speler.

We onthouden je voorkeur op dit apparaat.

De lezing wordt geladen…

Beeld en tekst laden…