Mattheüs 7:15-20

1 Waarschuwing voor valse profeten #

Welkom bij Vers voor Vers! Deze keer behandelen we Mattheüs 7, vers 15 tot en met vers 20.

We gaan naar Mattheüs 7, vers 15 tot en met 20. Dit maakt deel uit van de Bergrede, die we al enige tijd bestuderen. We zijn bezig het boek Mattheüs vers voor vers te behandelen. En we staan nu al vrij lang stil bij hoofdstuk 5, 6 en 7, die de Bergrede bevatten. Ik hoop dat je veel daarvan hebt kunnen volgen. Zo niet, dan hoop ik dat je in elk geval iets zult hebben aan het gedeelte dat je wel kunt volgen.

In deze passage krijgen we een waarschuwing tegen valse profeten. In Mattheüs 7, vers 15 tot en met 20, zei Jezus:

Hier zijn verscheidene dingen duidelijk. Eén daarvan is dat er gevaar bestaat dat je door valse profeten wordt misleid. Een valse profeet is iemand die beweert namens God te spreken, maar dat in werkelijkheid niet doet. Er zijn velen die beweren namens God te spreken. Niet al die mensen profeteren op de manier die we ons daar gewoonlijk bij voorstellen, waarbij iemand bijvoorbeeld zegt:

Dit zegt de Heer, en dan een godsspraak uitspreekt, zoals sommige profeten in de Bijbel deden. Natuurlijk zijn er mensen die dat doen. Er zijn mensen die ware profeten zijn, en er zijn mensen die valse profeten van dat type zijn.

Maar eigenlijk kan iedereen die beweert namens God te spreken een van deze valse profeten zijn. Dat kan ik zijn. Het kan iemand anders zijn naar wie je op de radio luistert. Het kan een voorganger van jouw gemeente of van een andere gemeente zijn. Of het kan iemand zijn die met een ander evangelie bij je aan de deur komt. Iedereen die beweert een woordvoerder te zijn van wat God wil dat je weet, kan een van hen zijn.

Jezus heeft zojuist in vers 13 en 14 gezegd dat je door de nauwe poort moet binnengaan en je niet op de brede weg moet laten leiden. Hij zei dat velen de brede weg vinden, maar slechts zeer weinigen de nauwe weg. Er zullen mensen zijn die beweren je te leren waar die nauwe weg is, maar zij zullen valse leraars zijn. Er zullen mensen zijn die in hun godsdienstige onderwijs de weg voor je breder maken.

Er zijn voorgangers, predikers en christelijke auteurs die je toestemming geven om dingen te doen waartegen de Bijbel je zou waarschuwen. Er zijn mensen die zeggen dat je behouden bent, zelfs als je God ongehoorzaam bent. Dit wordt beslist nergens in de Bijbel geleerd, maar sommige mensen leren het wel. Ze denken dat ze een boodschap van genade onderwijzen. In werkelijkheid onderwijzen ze een antinomistische boodschap. Ze onderwijzen een boodschap van valse genade. Ze lijken op de mensen die Judas noemt, die de genade van God veranderen in een vrijbrief, oftewel in toestemming om te zondigen. Dat is een valse leer.

Er zijn velen die iets leren waardoor je van de nauwe weg af en op de brede weg terechtkomt, als je hun onderwijs volgt. Omdat je op de nauwe weg moet blijven, zegt Jezus dat je moet oppassen voor degenen die je van dat pad zouden afleiden.

Hij noemt zulke mensen valse profeten. Natuurlijk is een profeet in de Bijbel iets specifieks: iemand die echte godsspraken rechtstreeks van God uitspreekt. Maar in de Schrift wordt ook gesproken over valse leraars, valse apostelen, valse profeten en valse oudsten. Ik zal niet met je alle passages doornemen waarin over hen wordt gesproken. Maar in Handelingen 20 bijvoorbeeld spreekt Paulus tot de oudsten van de gemeente van Efeze. Hij vertelt hun dat er onder hen valse oudsten zullen opstaan, wolven in schaapskleren. Dat is precies de uitdrukking die Jezus hier voor valse profeten gebruikte. Hij zegt:

ze komen naar jullie toe in schaapskleren, maar vanbinnen zijn het vraatzuchtige wolven.

In Handelingen 20 vermeldt Paulus dat er oudsten zouden opstaan die wolven in schaapskleren zijn. Het zijn dus valse oudsten. In 2 Petrus 2, vers 1, wordt ons verteld over valse leraars die zouden opstaan. In 2 Korinthe, hoofdstuk 10 tot en met 12, noemt Paulus valse apostelen. Of het nu om valse profeten of om een ander soort valse bediening gaat, dit zijn de mensen die je zullen misleiden als je naar hen luistert en hen volgt. Daarom zegt Jezus:

Pas voor hen op.

Wanneer niemand minder dan Jezus je bij de schouder pakt en zegt:

Pas op, pas hiervoor op, dan zegt Hij daarmee dat er een groot gevaar bestaat dat je misschien over het hoofd ziet. En als je niet oplet, zou je in een val kunnen lopen. Laat me er daarom bij je op aandringen om op te passen.

2 Wolven in schaapskleren herkennen #

Hoe passen we op? We moeten op onze hoede zijn. We moeten ons bewust zijn van de gevaren van valse profeten en we moeten weten hoe we hen kunnen herkennen. Allereerst staat er dat ze in schaapskleren naar je toe komen, maar vanbinnen roofzuchtige wolven zijn. Is dat niet interessant? Het lijkt op de fabel van Aesopus over de wolf in schaapskleren, die schaapskleren aantrok om tussen de kudde te kunnen komen. Jezus Zelf gebruikt hetzelfde beeld.

Schapen zijn in de Bijbel natuurlijk christenen, of in elk geval zouden ze in Jezus’ vergelijking ongevaarlijke mensen zijn. Schapen zijn ongevaarlijk; wolven zijn gevaarlijk. Maar in het bredere geheel van het Bijbelse onderwijs zijn de schapen Gods eigen volk, en de wolven niet. De wolven zijn degenen die Gods volk kwaad willen doen.

Iemand die Gods volk kwaad wil doen, die christenen kwaad wil doen, kan dat op een van twee manieren doen. Eén manier is een frontale aanval. Er zijn inderdaad tijden geweest waarin de gemeente vervolgd werd door een openlijk atheïstisch, islamitisch of ander religieus of ideologisch kamp. Zo’n kamp deed in geen enkel opzicht alsof het christelijk was, maar ging gewoon frontaal in de aanval en voerde een vervolgingsoorlog tegen christenen. Dat is één manier waarop de vijand kan proberen christenen aan te vallen en kwaad te doen.

De andere manier is veel subtieler, namelijk ongemerkt verderf en dwaling de gemeente binnenbrengen. In Judas worden we gewaarschuwd voor valse leraren die ongemerkt de gemeente zijn binnengeslopen. Dit zijn mensen die wolven zijn, net als degenen die een frontale aanval zouden uitvoeren, maar ze zijn in schaapskleren gekomen. Ze zijn vermomd als christenen.

Ik hoop dat je dit serieus neemt. We hebben het hier over mensen die eruitzien als christenen. Ze gedragen zich alsof ze christenen zijn. Ze belijden dat ze christenen zijn. Ze bevinden zich tussen de schapen. Ze zijn in de gemeente. Denk hier alsjeblieft even over na. We hebben het niet over de sekteaanhanger. We hebben het niet over de atheïst of de communist. We hebben het niet over de moslim. We hebben het over de persoon die in de gemeente is en er precies als een christen uitziet.

Hoe weet je het? Als ze eruitzien als christenen, dan is dat beslist wat schaapskleren suggereren: uiterlijk zien ze eruit als schapen. Wat voor jou verborgen is, wat in hun hart zit, is in werkelijkheid verdorven. Maar naar alle uiterlijke schijn zijn ze christenen.

Hoe zul je de ware van de valse onderscheiden? Jezus gaat verder en zegt in vers 16:

Deze slechte bomen gaan dus het vuur in. Ze zijn verloren. Zijn slotuitspraak in vers 20 is:

Je moet de valse van de ware kunnen onderscheiden: de valse leraren, de valse profeten, de valse apostelen en de valse oudsten van de ware. Hoe weet je dat? Jezus maakt het heel duidelijk: je kent hen aan hun vruchten.

Wat zijn hun vruchten? Christenen die het Nieuwe Testament hebben gelezen, denken misschien onmiddellijk aan Paulus’ opmerkingen in Galaten 5:22 en 23 over de vruchten van de Geest en zeggen: „We zullen de ware van de valse onderscheiden aan de vruchten van de Geest, en dat zijn liefde, blijdschap, vrede, zachtmoedigheid, nederigheid en zelfbeheersing.”

Maar deze dingen, die we de vruchten van de Geest noemen, kunnen worden nagebootst. Het is waar dat er andere godsdiensten zijn die hun mensen iets meegeven wat de schijn heeft van vrede, blijdschap, zelfbeheersing en goedheid, maar wat niet werkelijk van de Geest is. Zijn dit tenslotte niet juist de dingen waaruit de schaapskleren bestaan? Wat Jezus zegt, is dat je niet noodzakelijkerwijs aan hen kunt zien dat ze wolven zijn. Ze zien eruit als schapen.

Als je naar iemand kijkt en hij de vrucht van de Geest lijkt te hebben — laten we zeggen dat hij heel liefdevol, vreedzaam, blij of beheerst lijkt — dan kan dat een echte vrucht van de Geest zijn, of het kunnen de schaapskleren zijn die hij draagt. Dat is niet de vrucht waaraan je hen herkent. Als we een ware profeet aan de vrucht van de Geest zouden moeten herkennen, hoe weten we dan zeker dat de vrucht die we zien vrucht van de Geest is en geen nabootsing daarvan?

3 De vrucht van een profeet is zijn boodschap #

We kunnen iets beter begrijpen wat met de vrucht van een valse profeet wordt bedoeld door die te vergelijken met een soortgelijke passage in Mattheüs 12. In de verzen 33 tot en met 37 doet Jezus een uitspraak die sterk lijkt op wat we hier vinden. Als je goed oplet, zul je een heel duidelijke parallel zien.

Mattheüs 12:33 zegt:

Heb je goed opgelet? Is dit je opgevallen? Deze alinea begint met deze uitspraak:

Dat is precies waar Jezus het in Mattheüs 7 over heeft. De boom wordt aan zijn vrucht gekend. Vervolgens werkt Hij dat verder uit.

Hij zegt:

Een goed mens zegt goede dingen vanuit zijn hart. Een slecht mens zegt slechte dingen vanuit zijn hart.

Loopt dat niet exact parallel aan wat Jezus zegt?

Het is heel duidelijk dat de vrucht waar Hij naar verwijst, de woorden zijn die uit hun mond komen. Je kunt hen beoordelen op grond van wat ze zeggen. Een valse profeet wordt dus gekend aan wat hij zegt. Dat is de vrucht.

Hiervan vinden we een bevestiging in Jeremia 11. Jeremia was natuurlijk een ware profeet. Maar in Jeremia 11, vers 18 en 19, kreeg hij weet van een complot dat mensen smeedden om hem te doden. Er staat:

Let erop dat ze het erover hadden Jeremia te doden, en figuurlijk gesproken zeiden ze:

Laten we de boom met zijn vruchten vernietigen.

Hij was de boom en de vrucht bestond uit zijn profetieën. Ze hielden niet van zijn profetieën, dus dachten ze daarvan af te komen door hem te doden. Let erop dat hij zegt:

Ik was als een mak lammetje tussen hen, maar ik was in gevaar.

Waarom? Er waren wolven, en hij was een schaap. Hij was geen wolf in schaapskleren, zoals sommige valse profeten dat zijn. Maar hij was een boom die vrucht droeg, en zij wilden de boom omhakken en zich van de vrucht ontdoen. Waar waren ze op uit? Ze wilden een einde maken aan zijn profeteren. Zijn boodschap beviel hun niet.

Wat Jezus zegt, is dat de vrucht van een profeet, of hij nu waar of vals is, zijn boodschap is. Je zult hen kennen aan hun boodschap, aan wat ze zeggen, en niet noodzakelijkerwijs aan hun gedrag. Ze kunnen er volmaakt als een schaap uitzien. Ze kunnen zich precies als een christen gedragen, en in veel opzichten kunnen ze zelfs als een christen praten. Maar er zullen dingen zijn die ze zeggen waardoor duidelijk wordt dat ze wolven zijn.

4 Bijbelse toetsen voor valse profeten #

Dit stemt volkomen overeen met de waarschuwingen tegen valse profeten in het Oude Testament. Mozes waarschuwde het volk Israël namelijk twee keer dat er valse profeten zouden komen, en hij vertelde hun hoe ze een valse profeet van een ware konden onderscheiden. Dit is heel nuttig. In Deuteronomium 13, vers 1 tot en met 3, zei Mozes:

Dat is behoorlijk indrukwekkend.

Let hierop. Dit is een geval van valse profeten. Mozes waarschuwt tegen hen. Deze valse profeten kunnen echte tekenen en wonderen doen. Ze kunnen je een teken of wonder geven en het gebeurt werkelijk. Hier hebben we dus profeten die kennelijk een of andere bovennatuurlijke kracht achter zich hebben, maar die komt niet van God. Ze proberen je ertoe te brengen andere goden achterna te gaan, of, met andere woorden, bij de ware God vandaan te gaan. Ze leiden je weg van wat je weet en van wat God je heeft geopenbaard. Het is hun boodschap die laat zien dat ze valse profeten zijn. Hun tekenen en wonderen kunnen net zo indrukwekkend zijn als die van ware profeten, maar hun boodschap verraadt hen.

Let erop dat hij zegt dat God je op de proef stelt door toe te laten dat je met deze valse profeten wordt geconfronteerd. Zo stelt Hij vast of je Hem trouw bent of niet. Ben je dat? Wanneer iemand bij je komt met een valse boodschap die in strijd is met wat God in de Schrift heeft gezegd, en die persoon er godvruchtig en christelijk uitziet, ben je dan trouw aan God? Je wordt op de proef gesteld. Zul je trouw zijn aan de waarheid die God heeft geopenbaard, of zul je de dwaling van deze valse profeet achternagaan?

Ook in Deuteronomium 18 waarschuwde God de Joden voor valse profeten. In vers 20 staat:

De verzen 21 en 22 leggen vervolgens uit dat een woord niet van de HEERE afkomstig is wanneer een profetie niet uitkomt.

Met andere woorden, je kunt een valse profeet herkennen aan wat hij zegt. In dit geval doet hij een voorspelling en die komt niet uit. Dan sprak God niet door hem. Daaraan kun je zien dat hij een valse profeet is. Mozes geeft dus in Deuteronomium 13 en Deuteronomium 18 twee heel goede toetsen om te bepalen of iemand een valse profeet is. De eerste is dat hij je afleidt van de waarheid die God je heeft bekendgemaakt. De tweede is dat hij een voorspelling doet die niet uitkomt. In beide gevallen blijkt die persoon een valse profeet te zijn. Wat er verder ook indrukwekkend aan hem mag zijn, pas voor hem op. Hij ziet er misschien uit als een schaap, maar hij is een wolf in schaapskleren, ook al beseft hij dat misschien zelf niet ten volle. Pas zelf op.

Merk op dat deze beide dingen die Mozes zei, te maken hadden met het beoordelen van een profeet op grond van wat hij zegt. Hij voorspelt iets, onderwijst een leer of leidt je op een dwaalspoor. Daaraan herken je iemand als een valse profeet, en op dezelfde manier herken je een valse leraar. Er staat in 2 Petrus, hoofdstuk 2, vers 1:

Aan verderfelijke ketterijen herken je een valse leraar.

Wat is een verderfelijke ketterij? Hoe weet je of een leraar de waarheid vertelt of niet? Je zult veel leraren tegenkomen, waarschijnlijk ook mijzelf, die je misschien dingen vertellen die je nog nooit eerder hebt gehoord. Ze zijn het misschien niet eens met wat jouw gemeente onderwijst. Misschien kom je mensen tegen die dingen onderwijzen die je niet kent, maar dat betekent niet dat het ketterijen zijn. Om te weten of ze waar of onwaar zijn, moet je naar de Schriften gaan. Iedere profeet die God zendt, zal in overeenstemming met de Schriften zelf spreken. Doet hij dat niet, dan is hij een valse profeet.

Het kan zijn dat jouw gemeente iets onderwijst wat niet Bijbels blijkt te zijn. Dat betekent dat je er niet op moet vertrouwen alleen omdat het jouw gemeente is, jouw favoriete leraar op de radio, jouw favoriete schrijver, een christelijke televisiepersoonlijkheid of wie dan ook. Het Woord van God is het Woord van God, en alles wat daar niet mee overeenstemt, is onwaar.

In Jesaja, hoofdstuk 8, vers 20 waarschuwde de profeet Jesaja ervoor dat mensen niet naar valse profeten en beoefenaars van het occultisme moesten gaan. Hij zei:

Als zij niet overeenkomstig dit Woord spreken, zei hij, is er geen licht in hen. In de gebruikte Nederlandse weergave staat hier: „voor hen zal er geen dageraad zijn.” Je zult een profeet aan zijn vrucht herkennen, en die vrucht bestaat uit zijn woorden. Jezus zei dat een boom de vrucht voortbrengt die uit zijn innerlijke aard voortkomt. Zo spreekt ook een mens datgene wat uit zijn innerlijke aard voortkomt. Daarom zal ieder mens geoordeeld worden op grond van ieder nutteloos woord dat hij spreekt. Die nutteloze of onbezonnen woorden die we spreken, laten zien wat er in ons hart is, want Jezus zei:

Wat iemand in de Naam van God spreekt, zal onthullen of hij een ware profeet of een valse profeet is, een ware leraar of een valse leraar, een ware apostel of een valse apostel, een ware oudste of een valse oudste.

Je kunt waarschijnlijk wel iemand bedenken met wie je te maken hebt gehad. Misschien is het iemand die een ambt bekleedt in jouw gemeente, iemand die je ergens anders van kent, of iemand anders die belijdt christen te zijn. Zijn boodschap bevat misschien iets waarover je niet zeker bent. Zo iemand zegt: „Nee, dit is het Evangelie. Dit is wat de Bijbel onderwijst”, of iets dergelijks. Hoe weet je of zo iemand echt of vals is? Misschien is hij een oudste in jouw gemeente. Misschien is hij de voorganger. Misschien beweert hij een profeet of apostel te zijn. Wie weet? Misschien is hij gewoon een leraar zoals ik op de radio, of iemand anders naar wiens onderwijs je luistert. Je moet wat zo iemand zegt vergelijken met het Woord van God. Als hij niet overeenkomstig dit Woord spreekt, is er geen licht in hem. Dat zei Jesaja in Jesaja, hoofdstuk 8, vers 20.

Jezus zei:

5 Valse leer vermengt waarheid met dwaling #

Zo kun je ook niet voortdurend de waarheid horen van een slechte profeet, een valse profeet. Het is natuurlijk niet zo dat een slechte boom nooit één enkel goed stuk fruit kan voortbrengen. Een appelboom die gewoonlijk niet erg productief is en niet erg gezond is, kan toch af en toe een goede appel voortbrengen. Zo kan ook een goede appelboom af en toe een slechte appel voortbrengen, misschien niet erg vaak. Want in het algemeen brengt de boom het soort vrucht voort waaraan je kunt zien of de boom goed of slecht is.

Jezus zegt niet dat je nooit één goed woord van een valse profeet of een valse leraar zult horen. In het algemeen geldt dat iemand, om misleidend te kunnen zijn, niet voortdurend kan liegen, want anders wordt hij te snel betrapt. Het is te gemakkelijk om op een leugen betrapt te worden. Gewoonlijk hullen valse leraren en valse profeten hun kenmerkende dwaling in een geheel van waarheden.

Jehovah's Getuigen hebben bijvoorbeeld een volkomen verkeerde leer over Christus, maar ze hullen een groot deel van hun onderwijs in dingen die waar zijn. Er zijn bepaalde dingen die de traditionele kerken over het hoofd hebben gezien, bepaalde kwesties waarin ze tekortgeschoten zijn. Wanneer Jehovah's Getuigen vanuit de Schriften aantonen dat de kerk waar jij naartoe gaat het op dit of dat punt misschien bij het verkeerde eind heeft, of dat de tradities van de kerken op dit punt verkeerd zijn, dan kunnen ze dat soms inderdaad aantonen. Andere sekten kunnen dat ook, want de kerken hebben nu eenmaal hun tradities. Soms heeft een sekte het op een bepaald punt zelfs meer bij het rechte eind dan de traditionele kerk. Maar dat is slechts het lokaas. De haak is de valse leer over Christus Zelf, het valse evangelie dat ze verkondigen. We moeten niet denken dat iemand per definitie geen valse leraar is, alleen omdat hij je kan laten zien dat iets Bijbelser is dan wat jouw kerk onderwijst. Je moet alles onderzoeken wat zo iemand zegt, en vooral moet je onderzoeken wat hij over Jezus zegt. Je moet onderzoeken wat hij zegt over de weg tot behoud. Je moet onderzoeken wat hij zegt over wat God van je verlangt, enzovoort. Dat zijn de kwesties die zullen bepalen of je op de smalle weg blijft die door de nauwe poort voert, of dat je de brede weg bewandelt.

Vergeet niet dat Jezus zei dat je door de nauwe poort moet binnengaan door de smalle weg te bewandelen. Valse leraren en valse profeten willen je van die weg af krijgen en op hun weg brengen. Misschien proberen ze de weg zo te verbreden dat je van de smalle weg afdwaalt, of ze nemen je zelfs mee over een zijweg die eveneens naar de ondergang leidt. Jezus spreekt Zijn discipelen hier zeer nadrukkelijk over toe. Je moet op je hoede zijn. Je moet ernaar streven door de nauwe poort binnen te gaan.

Ik kan deze dingen niet dringend genoeg bij je onder de aandacht brengen. Je ziel staat op het spel. Speel daar geen spelletjes mee. Neem er geen enkel risico mee. Je krijgt hiervoor maar één kans, en wanneer je sterft, zul je ontdekken of je de smalle weg hebt gevolgd. Je kunt maar beter de Schriften lezen en je ervan verzekeren dat je je op die weg bevindt.