Mattheüs 28:16-18

1 Drie verschillende zendingsopdrachten #

Welkom bij Vers voor Vers! Deze keer behandelen we Mattheüs 28, vers 16 tot en met vers 18.

We gaan nu naar Mattheüs hoofdstuk 28, en er is niet veel meer van Mattheüs dat we nog moeten behandelen. We hebben tot nu toe 195 bijeenkomsten afgerond, en we hoeven nog maar een klein gedeelte te behandelen voordat we dit geweldige boek, het Evangelie naar Mattheüs, afronden.

Jezus stond eerder in dit hoofdstuk natuurlijk op uit de dood en verscheen aan enkele vrouwen en aan anderen. Hier vinden we een van de grote verschijningen van Christus. Het is niet helemaal duidelijk wanneer dit chronologisch plaatsvond ten opzichte van de andere verschijningen. Het is de laatste verschijning die Mattheüs noemt, maar chronologisch gezien is het niet noodzakelijk de laatste verschijning van Christus. Er staan namelijk andere verschijningen van de opgestane Christus opgetekend in andere Evangeliën en zelfs in het boek Handelingen, die hierna lijken te hebben plaatsgevonden. We kunnen niet precies zeggen hoeveel dagen na de opstanding dit specifieke verhaal plaatsvond, maar we weten dat dit specifieke gebeuren ergens viel binnen de veertig dagen tussen de opstanding en de hemelvaart.

Er staat in Mattheüs 28:16:

Met dit vers begint het slotgedeelte van het Evangelie naar Mattheüs. Dit gedeelte wordt vaak de Grote Opdracht genoemd. Christenen die de Evangeliën niet zorgvuldig genoeg lezen, denken misschien dat dit dezelfde opdracht is waarover we in Markus hoofdstuk 16 lezen, alleen met andere bijzonderheden. Maar de bewoording is in feite anders en de opdracht werd bij een andere gelegenheid gegeven.

In Markus 16:14 staat:

Dat noemen we eveneens de Grote Opdracht:

De omstandigheden zijn hier echter anders. In Markus hoofdstuk 16 sprak Jezus deze woorden uit terwijl de elf discipelen aan tafel zaten, waarschijnlijk in de bovenzaal en waarschijnlijk later op de dag van de opstanding zelf. Het is zeer waarschijnlijk dat dit gebod in Markus 16 in Jeruzalem werd gegeven. Daar waren Jezus en de discipelen op de dag dat Hij uit de dood opstond. In Mattheüs lezen we daarentegen dat dit plaatsvond op een berg in Galilea. Galilea ligt aan de andere kant van het land, gerekend vanaf Jeruzalem, en daarom zou dit een andere gelegenheid zijn. Zoals je kunt zien, werden er andere woorden uitgesproken.

Er is nog een andere Grote Opdracht, of een andere plaats waar we lezen wat we de Grote Opdracht zouden kunnen noemen, in Handelingen hoofdstuk 1. Dit is weer een andere gelegenheid dan de andere twee. In Handelingen hoofdstuk 1 staat in vers 4:

Merk op dat Hij zegt:

Er zijn drie gedeelten. Eigenlijk staat er ook een in Lukas, dat iets anders is. Maar we hebben deze verschillende gedeelten waarin Jezus de discipelen de opdracht gaf om eropuit te gaan, te prediken en de wereld te bereiken: alle volken, ieder schepsel, enzovoort.

De opdracht is niet in elk geval precies hetzelfde verwoord. In Handelingen zegt Hij:

Jullie zullen Mijn getuigen zijn.

In Markus zegt Hij:

Verkondig het evangelie.

In Mattheüs zegt Hij:

Maak discipelen.

Dit alles maakt deel uit van de opdracht die Jezus aan de gemeente gaf, maar deze drie gedeelten hebben in feite betrekking op drie verschillende situaties, op drie verschillende plaatsen.

Wat de precieze chronologie betreft, is het niet altijd duidelijk. Maar het lijkt erop dat het gedeelte over de Grote Opdracht in Markus waarschijnlijk betrekking heeft op de allereerste dag, de eerste keer dat Jezus op de dag van de opstanding aan de discipelen verscheen. De Grote Opdracht in Handelingen heeft betrekking op de laatste dag waarop Jezus bij Zijn discipelen was, want onmiddellijk nadat Hij deze woorden had uitgesproken, lezen we dat Hij naar de hemel opvoer. Ergens tussen die twee momenten hebben we de gebeurtenis waarover we hier in Mattheüs lezen.

2 De verschijning aan de grote groep #

Wat is die gebeurtenis? Waar vond ze plaats? Bij wie was Hij? Wat was de aard van Zijn opdracht? Laten we het lezen. Er staat:

Wie twijfelden er? We hebben hier de elf discipelen. Zij zijn de enigen die hier worden genoemd. De elf discipelen gingen naar Galilea, maar sommigen twijfelden — sommigen van de elf. Dit is moeilijk te bevatten, want Jezus was op de dag van Zijn opstanding aan hen allemaal verschenen, behalve aan Thomas. We weten dat Thomas enige twijfel had geuit, maar acht dagen later verscheen Jezus ook aan Thomas, en Thomas twijfelde niet langer. Het lijkt er dus op dat niemand meer twijfelde, althans niemand van de elf.

Het is mogelijk dat de groep over wie we hier lezen in werkelijkheid groter was dan alleen de elf. Er staat dat de elf naar deze berg gingen om Jezus te ontmoeten. Er staat niet dat zij daar de enigen waren. Ik denk dat we er goed aan doen ons voor te stellen, of daaruit af te leiden, dat de discipelen — de elf die de leiders van de groep waren — op deze berg in Galilea samenkwamen met een veel grotere groep gelovigen. Ik heb de indruk dat dit waarschijnlijk de gelegenheid was waarover Paulus spreekt in 1 Korinthe 15:6. Daar vertelt Paulus ons over een verschijning na de opstanding:

Paulus is de enige die vermeldt dat zo'n groot aantal mensen Jezus na Zijn opstanding heeft gezien. Nergens in de evangeliën vinden we een verwijzing naar zo'n groot aantal mensen dat Jezus zag. Dat betekent niet dat Paulus minder betrouwbaar is dan de evangeliën. Hij is in elk geval minstens zo betrouwbaar als de evangeliën, omdat zijn verslag het vroegste is. Voordat ook maar een van de evangeliën was geschreven, schreef Paulus 1 Korinthe. Daarom hebben we in 1 Korinthe 15, waar een lijst staat van de verschijningen van Jezus na Zijn opstanding, de vroegste lijst in de hele opgetekende Schrift. De evangeliën, die later zijn geschreven, bevatten latere lijsten van verschijningen, hoewel ze natuurlijk allemaal even waar zijn. Sommige waren alleen eerder dan andere.

Tegen de tijd dat de evangeliën werden geschreven, was er dus wel een gelegenheid geweest waarbij Jezus aan meer dan vijfhonderd mensen verscheen, maar de evangelieschrijvers vermeldden die mensen niet. Dat betekent echter niet dat de evangelieschrijvers die gelegenheid niet vermelden. Het is mogelijk dat dit de gelegenheid is waarbij Jezus Zijn discipelen op een berg in Galilea ontmoette.

Mijn reden om dat te denken is deze: de meeste opgetekende verschijningen van Jezus na Zijn opstanding vonden plaats in Judea, niet in Galilea. Toch had Jezus juist in Galilea gedurende het grootste deel van Zijn vroege bediening een grote groep volgelingen gehad. Hij bracht minstens een jaar, zo niet langer, door met Zijn bediening in Galilea. Daar deed Hij de meeste van Zijn wonderen en daar waren grote menigten Hem gevolgd. Er waren heel veel mensen die zich aan Hem verplicht voelden omdat Hij hen had genezen, demonen uit hen had uitgedreven en hen zelfs uit de dood had opgewekt. Daarom zou je in die tijd waarschijnlijk in Galilea een groter aantal mensen aantreffen dan in Judea die Jezus nog steeds graag wilden volgen, of die Hem op zijn minst trouw waren of zich aan Hem verplicht voelden. Waarschijnlijk kwamen daar in Galilea vijfhonderd of meer mensen bijeen.

3 De afgesproken ontmoeting in Galilea #

Dit was een door Jezus aangewezen berg. Vaak verscheen Jezus na Zijn opstanding onverwacht aan de discipelen. Toen zij in de bovenzaal waren, verwachtten zij Hem niet, en toch verscheen Hij. Toen zij in Johannes 21 aan de oever aan het vissen waren, verwachtten zij Hem niet, maar Hij verscheen. Bijna elke keer dat Jezus verscheen, gebeurde dat in feite onverwacht en onaangekondigd. Maar bij deze gelegenheid had Jezus een afspraak gemaakt om Zijn discipelen te ontmoeten, want in vers 16 staat:

Ze gingen naar Galilea, naar de berg die Jezus voor hen had aangewezen.

Bedenk dat eerder op de dag van de opstanding, toen de engel aan de vrouwen verscheen, de engel tegen hen zei:

Iets later ontmoetten diezelfde vrouwen Jezus onderweg, en Hij zei tegen hen:

Met die broeders aan wie zij het moesten vertellen, werden volgens mij niet alleen de elf discipelen bedoeld, want de elf discipelen hoefden niet naar Galilea te gaan om Jezus te ontmoeten. Later diezelfde dag verscheen Hij in Judea aan hen. Deze opdracht om de broeders te gaan vertellen dat zij Hem in Galilea moesten ontmoeten, is dus misschien een verkorte weergave van Zijn bevel. Misschien had Hij hun in werkelijkheid gezegd op welke tijd en plaats zij daar op Hem moesten wachten. Of misschien had Hij alleen gezegd dat zij daar zo snel mogelijk bijeen moesten komen, en dat Hij, wanneer Hij zag dat zij daar waren, aan hen zou verschijnen.

Hoe dan ook, dit was een afgesproken verschijning, en het is de enige waarvan we in het Nieuwe Testament weten. Nadat Jezus uit de dood was opgestaan, verscheen Hij kennelijk veertig dagen lang nu eens wel en dan weer niet aan de discipelen. Meestal liet Hij hun niet weten wanneer Hij zou verschijnen of wanneer Hij weer zou verdwijnen. Maar hier hebben we de enige vooraf geregelde, afgesproken ontmoeting van Jezus met de discipelen. Mijn indruk is dat een vooraf afgesproken ontmoeting alleen nodig was omdat ze daar een grote menigte bijeen moesten brengen. Wanneer de elf bij elkaar waren, wat heel vaak het geval was, kon Jezus ieder moment verschijnen. Hij hoefde daarvoor niets vooraf te regelen. Vaak trof Hij hen samen aan en verscheen Hij plotseling aan hen. Maar de enige reden waarom er een afgesproken plaats en een afgesproken tijd nodig zouden zijn, is dat je een grotere groep bijeen wilde brengen dan er waarschijnlijk toevallig bij elkaar zou zijn. Daarom waren de vijfhonderd aan wie Jezus verscheen waarschijnlijk op deze afgesproken plaats bijeengekomen. De opdracht waarover we hier lezen, werd naar mijn overtuiging waarschijnlijk aan die bijeengekomen groep gegeven.

Dit was niet werkelijk het deel van het land waar Jezus uiteindelijk was vóór Zijn hemelvaart, want tegen de tijd van Zijn hemelvaart was Hij weer naar Judea gegaan. Zijn laatste ontmoeting met de discipelen vond plaats op de Olijfberg, die net buiten Jeruzalem in Judea ligt. We weten dus dat deze verschijning waarover we in Mattheüs 28 lezen, die op een berg plaatsvond, niet dezelfde verschijning was waarover we in Handelingen hoofdstuk 1 lezen, die eveneens op een berg plaatsvond. De laatste verschijning, vlak vóór Zijn hemelvaart, vond plaats op de Olijfberg in Judea. Dit was een niet nader genoemde berg in Galilea, maar Christus had die vooraf voor Zijn discipelen aangewezen.

Er staat dat zij Hem aanbaden toen ze Hem zagen, maar sommigen twijfelden. Daarom geloof ik ook dat dit een grotere groep was dan alleen de elf. De elf hadden Hem vóór die tijd vaak genoeg gezien om niet langer te twijfelen. Zelfs de twijfelende Thomas had Jezus inmiddels in Judea in de bovenzaal gezien en had zijn twijfels terzijde geschoven. Maar in een veel grotere groep, vooral wanneer sommigen vanwege de menigte vanaf een zekere afstand naar Jezus keken, konden er mensen zijn bij wie de twijfel de overhand kreeg. Dat zou de bewoording hier verklaren.

Die factoren brengen mij tot de conclusie dat dit de gelegenheid was waarover Paulus sprak, toen Jezus aan meer dan vijfhonderd mensen verscheen. Daarom is het een wonder waarvoor buitengewoon veel getuigen zijn. We kennen wonderen niet door wetenschappelijk onderzoek. De wetenschap kan wonderen niet onderzoeken, omdat wonderen maar één keer plaatsvinden en de wetenschap alleen herhaalde verschijnselen kan onderzoeken. Maar dat betekent niet dat wonderen niet waar zijn. Net als iedere andere historische gebeurtenis kan een wonder niet worden herhaald. Daarom behoort het bestuderen van historische gebeurtenissen niet tot het terrein van de wetenschap. Als er werkelijk een wonder in de geschiedenis plaatsvindt, is het gewoon nog een historische gebeurtenis. De kennis ervan komt daarom tot ons via getuigen, net als bij iedere andere historische gebeurtenis.

Op die basis zouden we moeten zeggen dat de opstanding van Jezus een van de best bevestigde wonderen is, een van de best bevestigde historische gebeurtenissen in de geschiedenis. We hebben er namelijk vier schriftelijke getuigenissen van en Paulus verzekert ons dat er vijfhonderd mensen waren die de opgestane Christus op één moment hebben gezien. Paulus doet moeite om erop te wijzen:

Paulus schrijft dat de meesten van hen nog in leven zijn, hoewel sommigen zijn gestorven. Met andere woorden, toen Paulus 1 Korinthe schreef, waren de meesten van die vijfhonderd nog in leven. Dat hij dit feit noemt, is ongetwijfeld bedoeld om duidelijk te maken dat als je twijfelt, het merendeel van de vijfhonderd mensen die Hem hebben gezien vandaag de dag nog leeft. Je kunt hen raadplegen als je dat wilt, hoewel enkelen, zegt hij, sindsdien zijn gestorven.

Ik denk dat dit die gelegenheid is. Bij die gelegenheid zien we dat Jezus tot hen spreekt. Er staat:

Het woord ‘amen’ vormt waarschijnlijk niet het slot van Jezus’ uitspraak, maar eerder het slot van het boek Mattheüs. Mattheüs voegt zijn ‘amen’ toe alsof hij zegt: ‘Dat klopt. Dat heeft Jezus ons opgedragen, en dat is wat wij doen.’

Ik wil graag spreken over de inhoud van deze opdracht. We zullen hier slechts de oppervlakte kunnen aanraken. We zullen op veel van de dingen in deze Grote Opdracht moeten terugkomen, maar die is zo belangrijk en bevat zoveel dat we nu een deel ervan zullen bekijken.

4 Het verschil tussen gezag en macht #

Toen Jezus naar hen toe kwam en zei: „Ik heb alle gezag gekregen in de hemel en op aarde”, deed Hij een heel belangrijke uitspraak tegen de discipelen en tegen alle christenen, want het woord ‘gezag’ betekent het recht om te regeren. Als een man gezag heeft, betekent dat dat hij het recht heeft om te regeren. Hij is de koning, hij is de baas, hij is de heerser, en dat is wat gezag inhoudt. Een vader heeft gezag over zijn kinderen in zijn huis, en dat betekent eenvoudigweg dat hij het recht heeft om te regeren.

Zeggen dat iemand gezag heeft, is niet helemaal hetzelfde als zeggen dat hij almachtig is. We twijfelen er niet aan dat Jezus almachtig is en dat almacht een van Zijn eigenschappen is, maar het is niet hetzelfde begrip. Zeggen:

Ik heb alle gezag gekregen, is niet helemaal hetzelfde als zeggen: „Mij is alle macht gegeven.” De King James Version geeft deze uitspraak weer als:

Ik heb alle macht gekregen in de hemel en op aarde.

Ook de hierboven geciteerde HSV gebruikt hier het woord „macht”. De spreker bespreekt echter het Engelse woord „power” in de King James Version en vindt dat geen gelukkige vertaling. Het Griekse woord dat hier staat is exousia, wat letterlijk „gezag” betekent, terwijl dunamis een passender Grieks woord zou zijn geweest als er „macht” bedoeld werd. Jezus zegt hier dus niet dat Hem alle macht is gegeven, maar alle gezag. Jezus heeft natuurlijk zowel macht als gezag. Maar om goed te begrijpen wat Hij hier beweert: Hij spreekt niet over Zijn macht, maar over Zijn gezag. Gezag betekent het recht om te heersen.

Een vader die vanaf zijn nek verlamd is en als invalide in een rolstoel zit, heeft gezag over zijn kinderen. Ik ken een man die aan de ziekte van Lou Gehrig lijdt. Hij heeft alle controle over zijn handen verloren. Hij kan ze helemaal niet gebruiken. Ze hangen maar langs zijn lichaam. Toch heeft hij tien kinderen, van wie sommigen tienerzonen zijn. Soms is hij gefrustreerd omdat hij niet de macht heeft om zijn zonen op te voeden en hen gehoorzaam te maken. Hij heeft niet de macht om hen te straffen, omdat zijn armen volkomen krachteloos zijn. En zijn vrouw is zo klein dat zij hun tienerzonen lichamelijk niet echt in bedwang kan houden. Dat is voor hem een grote frustratie.

Hoewel deze man niet de macht heeft om zijn wil aan zijn zonen op te leggen, heeft hij wel gezag over hen. Dat betekent dat hij het recht heeft om over hen te heersen. Hij is nog steeds hun vader. Misschien kan hij zijn gezag niet afdwingen, maar hij heeft dat gezag van God gekregen. Het is belangrijk dat we dat erkennen. Jezus heeft natuurlijk zowel macht als gezag, maar wanneer Hij over Zijn gezag spreekt, heeft Hij het over Zijn recht om te heersen.

De reden waarom ik dit benadruk, is eenvoudigweg deze: de man die ik noemde, die zijn handen niet kan gebruiken, kan zijn kinderen niet dwingen hem te gehoorzamen. Maar als ze hem niet gehoorzamen, staan ze niet in hun recht. We denken vaak dat we het recht hebben om alles te doen waar we ongestraft mee wegkomen. Zijn zonen komen misschien weg met hun ongehoorzaamheid, maar ze hebben niet het recht ongehoorzaam te zijn, omdat hij gezag heeft. Als hij geen gezag over hen had, dan zou hij geen aanspraak kunnen maken op hun gehoorzaamheid. Dat is wat gezag is: aanspraak op gehoorzaamheid. Het is waar dat hij zijn zonen een bevel kan geven. Zij kunnen ongehoorzaam zijn en misschien kan hij hen niet tegenhouden. Toch is hun ongehoorzaamheid verkeerd, omdat zij zijn gezag schenden, zijn recht om gehoorzaamd te worden.

5 Christus’ gezag vraagt gehoorzaamheid #

Hoe is dit op Jezus van toepassing? Wat Jezus tegen ons zegt, is dat Zijn Vader Hem een positie van absoluut gezag over alles in de hemel en op aarde heeft gegeven. Dat betekent dat er niets in de hemel en op aarde is wat niet onder Zijn gezagsgebied valt, onder Zijn rechtmatige heerschappij. Jezus dwingt Zijn heerschappij niet voortdurend met macht af. Er zijn mensen die zich tegen Hem verzetten, tot hun eigen schade. Er zijn mensen die proberen Zijn banden van zich af te werpen. Er zijn mensen die Zijn Naam vervloeken en weigeren Hem in hun leven Zijn zin te geven. Maar dat verandert niets aan het feit dat Hij het recht heeft om te heersen, dat Hij hun gezaghebber is. Het betekent eenvoudigweg dat zij zich telkens wanneer zij zich niet aan Zijn gezag onderwerpen, schuldig maken en blaam op zich laden.

In Zijn geval is het niet zo dat Hij geen macht heeft om Zijn wensen af te dwingen. Christus heeft alle macht, en uiteindelijk zal Hij komen en zeggen: „Genoeg van die onzin.” Dan zal Hij alle volken aan Zich onderwerpen. Zijn gezag zal worden afgedwongen. Op dit moment dwingt Hij Zijn recht om te heersen echter niet overal af. Hij bezit dat recht wel. En omdat Hij het recht bezit om te heersen, zijn jij en ik verplicht ons aan Hem te onderwerpen, Hem te gehoorzamen en te doen wat Hij zegt.

Daarom zei Jezus, nadat Hij had gezegd:

Ik heb alle gezag gekregen, dat mensen tot discipelen gemaakt moesten worden en geleerd moesten worden alles in acht te nemen wat Hij geboden heeft. Waarom? Omdat Hij de Koning is. Hij heeft de leiding. Hij is Degene Die het gezag heeft. Of Hij Zijn wensen op dit moment nu wel of niet met geweld afdwingt, Hij moet nog steeds gehoorzaamd worden. Mensen die Christus niet gehoorzamen, zijn niet een soort stoutmoedige rebellen die onafhankelijk van het gezag van Christus leven. Ze schenden eenvoudigweg Zijn gezag en zullen op een dag voor Zijn rechterstoel staan. Daar zal Zijn gezag worden afgedwongen en zullen allen die tegen Hem in opstand zijn gekomen, worden gestraft. Zo leert Christus het, en zo leren de Schriften het in het algemeen.

Deze uitspraak van Jezus, dat Hem alle gezag in de hemel en op aarde is gegeven, is zeer belangrijk om te begrijpen welke aanspraak Christus nu op alles heeft. Zijn Vader heeft Hem aan Zijn rechterhand geplaatst en Hem een Naam gegeven die boven iedere naam is, boven elke heerschappij, macht en gezag, en elke naam die genoemd wordt. Jij en ik zijn verplicht ons aan dat gezag te onderwerpen en onder Zijn heerschappij te leven, onder Zijn bewind te leven, en dat vrijwillig te doen. Want als we dat niet vrijwillig doen, zullen we de gevolgen moeten dragen. Uiteindelijk, vrijwillig of niet, geldt: