1 Johannes lezen: zekerheid die zichtbaar wordt in liefde

Johannes kan heel stellig schrijven. Wie God kent, houdt Zijn geboden. Wie zijn broeder haat, wandelt in de duisternis. Zulke woorden kunnen onzeker maken, zeker wanneer je tegelijk weet dat je tekortschiet. Toch schrijft Johannes ook over vergeving, vrijmoedigheid en de zekerheid van het eeuwige leven.

In de zeven Nederlandstalige lezingen over 1 Johannes onderzoekt Steve Gregg hoe die uitspraken samenhangen. Hij leest ze in het verband van de hele brief. Daardoor blijven de waarschuwingen ernstig, terwijl ook de bemoediging hoorbaar wordt.

De brief als geheel leren lezen

De inleiding bespreekt het auteurschap en de overeenkomsten met het Evangelie van Johannes. Gregg ziet opkomende gnostische denkbeelden als waarschijnlijke achtergrond van de dwaling waartegen de brief zich richt. Dat is zijn historische duiding.

Hij benoemt vier samenhangende kenmerken die in de brief terugkeren: het geloof over Jezus, gehoorzaamheid aan God, liefde voor medegelovigen en de aanwezigheid van de Geest. Johannes’ herhalingen helpen om die kenmerken bij elkaar te houden. Eén losse uitspraak vertelt niet alles.

In het licht komen

In hoofdstuk 1 staat het leven centraal dat in Jezus zichtbaar en tastbaar is geworden. De gemeenschap met God heeft gevolgen voor de gemeenschap met elkaar. Gregg legt wandelen in het licht uit als een eerlijk en nederig leven: je zonde belijden in plaats van haar te verbergen.

De volgende lezing, over 2:1–17, begint bij Jezus als Voorspraak en verzoening. Gehoorzaamheid maakt volgens Gregg zichtbaar in welke richting iemands leven gaat. Hij onderscheidt die levensrichting van zondeloze volmaaktheid. Ook de waarschuwing tegen wereldliefde krijgt zo een concreet gezicht: waarop richt je je verlangens, je keuzes en je aandacht?

Geloof vraagt om onderscheid

In 1 Johannes 2:18–29 komen de antichristen en de zalving ter sprake. Gregg verbindt de zalving met de Heilige Geest, Die gelovigen onderwijst. Hij bespreekt daarbij hoe menselijk onderwijs en persoonlijke verantwoordelijkheid zich tot elkaar verhouden.

Zijn uitleg van het laatste uur en de antichristen wijkt af van een gangbare verwachting van één toekomstige werelddictator. De lezing laat zijn argumenten zien. Volg die in hun verband en let op de centrale vraag die Johannes stelt: wat wordt er over Jezus beleden?

Eén vers om praktisch te maken

Mijn lieve kinderen, laten wij niet liefhebben met het woord of met de tong, maar met de daad en in waarheid.

— 1 Johannes 3:18, Herziene Statenvertaling

Je vindt het vers en de omliggende uitleg in de lezing over hoofdstuk 3. Direct ervoor gaat het over iemand die bezit heeft, een broeder gebrek ziet lijden en zijn hart voor hem sluit. Liefde wordt dus zichtbaar waar de nood van een ander iets vraagt van wat jij hebt.

Gregg verbindt die praktische liefde met zekerheid voor een hart dat zichzelf veroordeelt. Dat geeft de vraag naar geloof een concrete richting: leer ik mijn eigen rechten los te laten en daadwerkelijk voor een ander te zorgen?

Liefde en waarheid horen bij elkaar

Hoofdstuk 4 begint met het beproeven van de geesten. Gregg benadrukt dat wonderen of indrukwekkende uitspraken op zichzelf geen bewijs zijn dat iemand namens God spreekt. Het geloof over Jezus, het apostolische onderwijs en het gedrag van de spreker moeten meewegen.

Dezelfde lezing spreekt uitvoerig over Gods liefde, zichtbaar in het zenden van Zijn Zoon. Waarheid en liefde staan in deze brief steeds naast elkaar. Onderlinge liefde krijgt vorm door dienen en offers brengen.

De slotlezing over hoofdstuk 5 brengt geloof, gehoorzaamheid en eeuwig leven opnieuw samen. Gregg bespreekt ook moeilijke tekstvragen en erkent waar hij de verwijzing naar water en bloed niet overtuigend kan verklaren. Zijn uitleg wijst steeds terug naar Christus: het leven is in de Zoon.

Lees, beluister of bekijk de hele reeks om die terugkerende lijnen te volgen. De brief nodigt uit tot eerlijkheid over jezelf, trouw aan Jezus en liefde die zichtbaar wordt in de manier waarop je met anderen omgaat.