Titus lezen: genade die leert goed te doen
Paulus liet Titus achter op Kreta om jonge gemeenten op orde te brengen. In een korte brief vol praktische aanwijzingen laat hij zien dat Gods genade niet tot zorgeloosheid leidt, maar mensen leert God te eren met hun leven.
De brief aan Titus telt maar drie korte hoofdstukken. Toch roept Paulus er zes keer in op tot goede werken. Hij schrijft aan een medewerker die hij op Kreta had achtergelaten, op een eiland waar jonge gemeenten nog geen leiders hadden en waar onruststokers mensen in verwarring brachten.
In de vier Nederlandstalige lezingen over Titus bespreekt Steve Gregg de brief vers voor vers.
Orde op Kreta
De eerste lezing begint bij de achtergrond. Titus was een heiden die niet besneden was, en Paulus noemt hem zijn ‘oprechte zoon’, net als Timotheüs. Gregg leidt uit de brief af dat de gemeenten op Kreta nog jong waren: Titus moest ‘van stad tot stad ouderlingen’ aanstellen. Hij wijst erop dat goede werken volgens Paulus geen middel tot behoud zijn, maar wel bij het behoud horen.
Bij de opening van de brief staat Gregg stil bij de hoop op eeuwig leven, beloofd door God, ‘Die niet liegen kan’. Hij legt uit hoe gelovigen in Christus uitverkoren zijn: omdat zij in Hem zijn, delen zij in wat voor Hem geldt. Bij de vereisten voor oudsten benadrukt hij het gezinsleven als een vorm van rentmeesterschap, en laat hij zien dat oudsten en opzieners dezelfde mensen zijn, die samen de gemeente leiden.
Gezonde leer in het dagelijks leven
In de tweede lezing gaat het verder over oudsten die vasthouden aan het betrouwbare woord en tegensprekers kunnen weerleggen. Paulus haalt een Kretenzische dichter aan om het karakter van zijn eigen volk te beschrijven. Gregg legt uit dat reinheid niet afhangt van voedselregels of besnijdenis, en dat iemand met zijn daden kan verloochenen dat hij God kent. Daarna volgen aanwijzingen voor oudere en jongere mannen en vrouwen en voor slaven. Gregg laat zien dat Paulus het getuigenis van de gemeente op het oog heeft: door hun gedrag maken gelovigen het Evangelie aantrekkelijk.
Een volk dat ijverig is in het goede
De derde lezing behandelt het hart van de brief. De genade van God is verschenen en leert ons goddeloosheid en wereldse begeerten te verloochenen. Volgens Gregg is genade dus geen vrijbrief om te zondigen. Ze leert gelovigen ook uitzien naar de verschijning van de heerlijkheid van Christus, die dan ook in hen openbaar wordt.
Hij heeft Zichzelf voor ons gegeven, opdat Hij ons zou vrijkopen van alle wetteloosheid en voor Zichzelf een eigen volk zou reinigen, ijverig in goede werken.
— Titus 2:14, Herziene Statenvertaling
Over dit vers zegt Gregg in de lezing over Titus 2:11 tot 3:3 dat God ons heeft gereinigd om mensen te zijn met ijver en hartstocht om te doen wat Hem behaagt. De titel ‘eigen volk’, die in het Oude Testament voor Israël werd gebruikt, past het Nieuwe Testament toe op de gemeente. Wie goede werken kleineert, geeft volgens Gregg niet het onderwijs van Paulus weer.
Behouden door barmhartigheid
De laatste lezing opent met gehoorzaamheid aan de overheid. Gregg legt uit dat gezagsdragers gezag hebben binnen de taak die God hun gaf, en niet daarbuiten. Christenen moeten zachtmoedig zijn tegenover anderen, omdat zij vroeger zelf net zo waren en niet door eigen werken, maar door Gods barmhartigheid behouden zijn. Bij ‘het bad van de wedergeboorte’ bespreekt hij verschillende opvattingen over de doop. Hij ziet de doop als een gebod van God, maar niet als wat iemand behoudt. De brief eindigt met waarschuwingen tegen zinloze twisten en met de oproep om te voorzien in dringende noden.
De hele reeks over Titus laat zien hoe genade en goede werken bij elkaar horen: niet om behouden te worden, maar omdat wie behouden is, het goede wil doen.
