Esther lezen: Gods verborgen hand aan het Perzische hof

Esther is volgens Steve Gregg het meest wereldlijke boek van de Bijbel. God en gebed worden er niet in genoemd, en er gebeuren geen wonderen. Toch is er waarschijnlijk geen boek waarin Gods voorzienigheid zo zichtbaar is. Het verhaal zit vol samenlopen van omstandigheden die precies op het juiste moment plaatsvinden. Gregg denkt dat de schrijver God mogelijk bewust ongenoemd laat, om te laten zien dat God ook werkt wanneer Hij niet de aandacht op Zichzelf vestigt.

In de twee Nederlandstalige lezingen over Esther volgt Gregg het verhaal van het feestmaal van koning Ahasveros, die hij met Xerxes vereenzelvigt, tot de instelling van het Poerimfeest.

Een koningin voor een tijd als deze

De eerste lezing begint bij de achtergrond. Het verhaal speelt zich af in de periode tussen Ezra 6 en Ezra 7. Daarna volgt Gregg hoe koningin Vasthi weigert te verschijnen en wordt verstoten, en hoe Esther, een wees die door haar oudere neef Mordechai is opgevoed, tot koningin wordt gekozen. Hij zet de twee vrouwen tegenover elkaar en gaat uitvoerig in op onderdanigheid binnen het huwelijk. Esther oefent juist invloed op de koning uit doordat ze niet bazig is.

Bij het conflict tussen Mordechai en Haman wijst Gregg op de afkomst van beide mannen. Mordechai is een Benjaminiet, wiens vader Kis heet, net als de vader van Saul. Haman is een Agagiet, een nakomeling van de Amalekitische koning die Saul in leven had gelaten. Omdat Mordechai niet voor hem buigt, wil Haman alle Joden in het rijk laten ombrengen.

Esther moet dan ongeroepen naar de koning gaan, terwijl daar de doodstraf op staat. Na drie dagen vasten waagt zij het, en de koning reikt haar de gouden scepter toe. In dezelfde nacht kan de koning niet slapen en laat hij zich uit de kronieken voorlezen. Zo hoort hij dat Mordechai ooit zijn leven heeft gered. Haman komt juist op dat moment binnen om voor te stellen Mordechai te doden, en moet hem in plaats daarvan door de stad rondleiden. Gregg ziet in Hamans gekrenkte trots hoe leeg de eer is die hij najaagt.

Want als je je in deze tijd in diep stilzwijgen hult, dan zal er vanuit een andere plaats verlichting en verlossing voor de Joden komen, maar jij en het huis van je vader zullen omkomen. En wie weet of jij niet juist voor een tijd als deze tot deze koninklijke waardigheid gekomen bent.

— Esther 4:14, Herziene Statenvertaling

In de lezing over Esther 1-6 noemt Gregg deze woorden van Mordechai de uitspraak die in het boek het dichtst bij een godsdienstige uitspraak komt. God wordt niet genoemd, maar er wordt wel veel geïmpliceerd. Mordechai gelooft dat God Zijn volk hoe dan ook zal bevrijden, en hij laat doorschemeren dat Esther niet toevallig koningin is geworden.

Van verdriet in blijdschap

De tweede lezing begint bij Esthers tweede maaltijd, waar zij Haman ontmaskert. Haman wordt opgehangen aan de paal die hij voor Mordechai had laten oprichten, en Mordechai krijgt de zegelring van de koning. Gregg ziet hierin een beeld van het kruis: de duivel probeerde Christus te vernietigen, maar werd zelf door het kruis vernietigd.

Omdat een wet van de Meden en Perzen niet kon worden herroepen, krijgen de Joden met een nieuw bevel toestemming zich te verdedigen. Hun redding wordt jaarlijks gevierd met het Poerimfeest. Volgens Gregg bevestigt die voortdurende viering dat het verhaal werkelijk is gebeurd. Hij vergelijkt Esther ook met Jozef: beiden kwamen in een vreemd land tot grote invloed en werden gebruikt om hun volk te redden. Tot slot bespreekt hij de latere apocriefe toevoegingen aan Esther, waarin het verhaal als een droom met draken en een rivier wordt verteld. Dat laat zien hoe apocalyptische beeldspraak bekende gebeurtenissen weergeeft, en dat helpt om Openbaring niet al te letterlijk te lezen.

Beide lezingen over Esther laten zien hoe God achter de schermen Zijn volk bewaart, ook waar Zijn Naam niet wordt genoemd.